علایم چیرگی چهارخلط (صفرا،سودا،بلغم و خون) در بدن(1)

در بیماریهای خلطی (خلط در لغت به معنی آمیزه یعنی چیزی است که با چیز دیگر آمیخته باشد، در علم طب منظور از اخلاط خلطهای چهارگانه یعنی صفرا،سودا،بلغم و خون است که اگر باندازه طبیعی و متناسب با یکدیگر باشند لازم و مفید و الا مضرند.

پیدایش بیماری در اثر اندازه و یا چگونگی خلط است اما اگر سبب،اندازه خلط باشد از آنجهت که زیاد شدن خلط سبب سنگینی، امتلاء در رگها، غلظت، بادگرفتن، کشیدگی بدن و بالا رفتن حرارت بدون سبب ظاهری است بیمار در خود کسالت، سستی، کشش و کوفتگی، میل بخواب، سنگینی سر، سردرد، تیرگی در حواس و کند ذهنی می یابد و گاهی از بینی بیمار خون می آید که پس از آن طبیعت کمی آرامتر میشود.

علت بیشتر از این حالات زیاده روی در خوردن، آشامیدن، استراحت و کمی ورزش و استحمام است. اما گاه انسان در خود احساس سنگینی می کند و در آن حال بیشتر نشانیها از کمی قوت اوست نه از زیاد شدن خلط.

پس نخست باید این مسأله روشن گردد و اشتباه نشود و علامت این وضع کسالت، سستی و کمی اشتهاست و چه بسا که در خواب میبیند چیز سنگینی را بر دوش دارد، در این هنگام ادرار او رنگ ندارد و در وقت خواب زیاد عرق میکند ولی کشیدگی و باد گرفتگی ندارد. سبب پیدایش بیماریها بدی و ناجوری اخلاط (صفرا،سودا،بلغم و خون) است که هر نوع آن دارای نشانی خاصی است:

1-علایم چیرگی خون و فاسد شدن آن:

سرخی چشم،چهره و زبان، سنگینی سر، زیادی ضربان رگها، زیادی خواب و قرمز شدن و غلیظ شدن ادرار، لثه ها و بواسیر مقعد خونریزی دارد و بدن بخصوص در محلهای فصد (رگ زنی)خارش پیدا میکند، دهان اگر خلط دیگرغلبه نداشته باشد شیرین مزه است، انسان همه چیز را سرخ رنگ میبیند، در خواب نیز همه چیز را سرخرنگ میبیند، دانه های سرخ رنگ در بدن زیاد میشود.

این علامات ممکن است پس از استعمال و خوردن داروها و غذاهای گرم و مرطوب و بخصوص برای جوانان، در فصل بهار، در ممالک جنوبی و در هنگام وزش بادهای جنوبی بیشتر دیده شود. اینها علاماتی است که از بیماریهای خونی مثل مطبقه، تب بدون عفونت، و آماس سر و مغز و آبله و حصبه، طاعونها و بادسرخ، دیفتری، خونریزی، خون دماغ، چرک چشم و آماس در رگهای مقعد و امثال آن دیده میشود و سزاوار آن  است که اول بفصد (رگ زنی) یا حجامت بپردازند تا اعراض زایل گردد، اگر بیماری ضعیف باشد یکبار فصد کافی است و الا چندمرتبه باید به آن اقدام کرد.

در این هنگام باید بفاصله بین دو فصد پشت سر هم توجه شود. برای حساب کردن فاصله بقدر سن از بیست سال به بالا برای هر سال یک روز حساب میکنند و این در صورتیست که فرصت کافی باشد، اما اگر بعلتی فصد ممکن نباشد بیمار باید روزه بگیرد و بخوابد و از دارو های صاف کننده، خنک کننده و سبک کننده ی خون بخورد و از خوردن چیزهای خون آور پرهیز نماید ادامه دارد ........